Uzależnienie dzieci od Internetu – nowy problem społeczny

Obecnie Internet dla większości młodych ludzi stanowi naturalną przestrzeń służącą do komunikacji, ekspresji siebie, rozrywki, a także uzyskiwania informacji. Jednak korzystanie z jego zasobów wiąże się licznymi zagrożeniami dla młodych internautów takich jak m.in. cyberprzemoc, kontakt z niebezpiecznymi treściami, naruszanie zasad prywatności (szczególnie w przypadku korzystania z serwisów społecznościowych) i stosunkowe nowe zjawisko nadużywania Internetu. Według badaczy w Polsce ten ostatni problem dotyczy ok. 10% dzieci i młodzieży. To sprawia, że stał się on przedmiotem dyskusji specjalistów z różnych dziedzin oraz kwestią wymagającą uwagi i podjęcia działań zaradczych.

Najważniejsze czynniki definiujące nadużywanie Internetu to utrata kontroli nad czasem i intensywnością korzystania z Internetu oraz niekorzystny wpływ jego używania na inne dziedziny życia. Istotą zjawiska jest miejsce, jakie zajmuje w codziennej aktywności człowieka, a nie sama ilość czasu spędzonego w sieci. Na niekorzystne skutki korzystania z Internetu wskazują:

  • obsesyjne myślenie o internecie, nawet wtedy, gdy jest się od niego odłączonym;
  • korzystanie z Internetu po to, aby poprawić sobie nastrój, bądź nie myśleć
  • o problemach;
  • wyraźnie osłabiona kontrola (lub jej brak) czasu spędzanego w internecie;
  • korzystanie z Internetu po kryjomu lub kłamstwa dotyczące czasu lub zakresu korzystania z sieci;
  • konflikty z najbliższymi na tle zbyt długiego czasu spędzanego w internecie;
  • monotonna i jednorodna aktywność przy komputerze, na przykład wielogodzinna obecności na portalu społecznościowym;
  • zaniedbywanie zainteresowań i obowiązków na rzecz korzystania z Internetu;
  • nieudane próby ograniczenia czasu spędzanego w sieci;
  • wystąpienie objawów zespołu abstynencyjnego, czyli wzrost intensywności nieprzyjemnych stanów emocjonalnych, jak np.: rozdrażnienie, stany lękowe.

Co powinno zaniepokoić rodziców?

  • zawężenie zainteresowań tylko do tych związanych z komputerem;
  • zanik życia towarzyskiego;
  • długotrwale obniżony nastrój, smutek, wycofanie;
  • wyraźne pogorszenie wyników w nauce (jeśli zamiast uczyć się, dziecko spędza czas przed komputerem);
  • brak troski o własne zdrowie (brak snu, nieregularne posiłki) i higienę osobistą;
  • problemy zdrowotne: bóle kręgosłupa, ogólna niska wydolność, bóle głowy, oczu, karku, brzucha, problemy jelitowe, nadwaga czy problemy ze snem, które wynikają
  • z zaburzonego rytmu dobowego;
  • zmiana języka (zubożenie, techniczny slang, używanie skrótów).

Uwagę nauczycieli i pedagogów w szkole powinny zwrócić:

  • notoryczne spóźnienia, opuszczanie pierwszych lekcji lub liczne nieobecności;
  • duża senność, zmęczenie widoczne na lekcjach;
  • wyraźne zaabsorbowanie urządzeniami elektronicznymi: komputerem, telefonem komórkowym, tabletem;
  • silne zaabsorbowanie grami komputerowymi;
  • wyraźne pogorszenie wyników w nauce;
  • wyobcowanie w klasie lub grupie rówieśniczej.

Zazwyczaj u podłoża nadużywania Internetu przez dzieci leżą złożone problemy. Podobnie jak w przypadku innych zachowań uzależnieniowych, długotrwałe przesiadywanie w internecie może być sposobem radzenia sobie (niekonstruktywnego) ze stresem – polegającym na unikaniu konfrontacji z rzeczywistością lub samotnością. Wśród możliwych przyczyn wymienia się również niepowodzenia szkolne, odrzucenie przez grupę rówieśniczą, izolację społeczną, konflikty w rodzinie oraz szeroko pojęte problemy psychiczne, jak: depresja, myśli samobójcze, introwersja, neu­rotyzm, nadmierną wrażliwość, nieśmiałość, niskie poczucie sprawstwa, skłonność do bardziej agresywnych zachowań.

Co robić, aby temu zapobiec?

Zadaniem dorosłych jest dołożenie starań, by dzieci czerpały z Internetu to, co najlepsze i w możliwie najmniejszym stopniu doświadczały jego negatywnych stron. Zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa w sieci wymaga stałego monitorowania nowych zagrożeń w sieci oraz rozwijanych możliwości urządzeń zapewniających dostęp do Internetu w dowolnym miejscu.

W przypadku nadużywania przez dziecko Internetu odcięcie mu dostępu do sieci może nie przynieść oczekiwanego efektu. Dziecko i tak znajdzie dostęp do sieci w szkole lub u kolegi. Ważniejsza wydaje się zmiana jego postawy wobec Internetu – z miejsca, gdzie „zabija nudę”, na miejsce służące edukacji i rozwijaniu zainteresowań dziecka. Warto wyznaczyć konkretne godziny na korzystanie z Internetu, a także kiedy następuję odłączenie od sieci (szczególnie ważne wieczorem, aby dziecko miało czas wyciszyć się przed snem). Jeżeli jest taka możliwość to warto umieścić komputer w powszechnie dostępnym miejscu w domu lub ustalić hasło do komputera, które nie jest udostępniane dziecku (nawet w nagrodę), co ułatwi kontrolę nad czasem spędzanym przez nie np. na grach Internetowych i najważniejsze:

Rodzicu zadbaj o egzekwowanie ustalonych zasad. Nic, bowiem po zasadach, jeżeli nie wykażesz się stanowczością i konsekwencją.

W sytuacji, gdy nie wiesz, jak zareagować na jakąś sytuację dotyczącą Twojego dziecka, związaną z Internetem,
informacje uzyskasz w Poradni oraz na stronie Helpline.org.pl
lub pod numerem 800 100 100.



Opracowała: mgr Anna Lenart
psycholog PP-P